योगाची पूर्णता

Description

“योग” या शब्दाचे वेगवेगळे अर्थ आहेत; काहींना तो दूरच्या पर्वतीय गुहांमध्ये राहणाऱ्या भयानक तपस्वींच्या प्रतिमा निर्माण करू शकतो, ज्यामुळे मानवी तपस्येच्या सहनशीलतेच्या मर्यादा ओलांडल्या जाऊ शकतात. काहींना, योग हा एक घरगुती शब्द आहे, जो बाजारात उपलब्ध असलेल्या समग्र व्यायामाच्या अनेक प्रकारांपैकी काहींसाठी एक लेबल आहे. काहींना योगाच्या पद्धतीची माहिती आहे परंतु त्यांच्या अभ्यासामागील तत्वज्ञानाची त्यांना थोडीशी जाणीव आहे. तरीही, भारताबाहेर योगाची फारशी चर्चा किंवा सराव केला जात नव्हता.

विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापर्यंत, योगाची चर्चा किंवा सराव भारताबाहेर क्वचितच केला जात होता, जिथे – पारंपारिक ज्ञानानुसार – मानव इतिहासाच्या आधीपासून योगाच्या काही स्वरूपात योग करत आले आहेत; त्याआधी मानव अस्तित्वात नव्हते असे मानले जात होते.

१९६६ मध्ये जेव्हा त्यांचे दैवी कृपा एस.सी. भक्तिवेदांत स्वामी प्रभुपाद यांनी न्यू यॉर्कमधील श्रोत्यांना भगवद्गीता शिकवण्यास सुरुवात केली, तेव्हा त्यांना त्यांच्या श्रोत्यांना त्या वेळी पसरलेल्या योगाबद्दलच्या काही लोकप्रिय गैरसमजांपासून मुक्त करण्याची आवश्यकता जाणवली (जे तरीही प्रसारित होत आहेत). त्यांनी स्पष्ट केले की, योगाचा उद्देश चांगले शरीर मिळवणे, दीर्घायुष्य वाढवणे किंवा सर्व उर्जेच्या निराकार समग्रतेसह “एकरूप होणे” हा नाही; त्याहूनही अधिक त्यात आहे.

सर्व वैदिक ज्ञानाचा मध्यवर्ती आणि पायाभूत ग्रंथ असलेल्या भगवद्गीतेत, कृष्ण योगाचे वास्तविक सार थोडक्यात स्पष्ट करतात. योगसाधनेचे प्रकार आहेत – बौद्धिक, शारीरिक, भक्तीपर – परंतु सर्व योगाचे अंतिम ध्येय एक (अत्यंत उदात्त) आहे; “देवाशी एकरूप होणे.” कृष्ण, परम सत्य म्हणून अधिकाराच्या आवाजात व्यक्तिशः बोलत, या विषयावर आपले अंतिम मत देतात (भ. 6.47): “आणि सर्व योगींपैकी, जो स्वतःमध्ये माझे ध्यान करतो आणि भक्ती आणि श्रद्धेने माझी पूजा करतो तो सर्वांत श्रेष्ठ आहे.”

योगाची परिपूर्णता ही १९६६ मध्ये न्यू यॉर्क शहरात श्रील प्रभुपादांच्या भगवद्गीतेवरील काही सर्वात जुन्या रेकॉर्ड केलेल्या प्रवचनांचे संपादित संकलन आहे. केवळ गीतेचेच नव्हे तर संपूर्ण वैदिक परंपरेच्या ज्ञानाचा आधार घेत, ते आपल्याला आपल्याबद्दलच्या काही आवश्यक सत्यांची आठवण करून देतात जे मानवजात खूप, खूप काळापासून विसरली आहे. अशी सत्ये जेव्हा आपल्या दैनंदिन जीवनात आणली जातात तेव्हा ती आपल्या मानवी अनुभवात अशी शांती आणि उद्देश निर्माण करू शकतात ज्याची क्वचितच कल्पना केली जाते.